ल्यूकेमियावर विजय हे पुस्तक वाचताना वाचक केवळ एका व्यक्तीच्या आजाराशी लढण्याची कथा वाचत नाही, तर एका अर्थपूर्ण, मूल्याधिष्ठित जीवनदृष्टीशी संवाद साधतो. ही कादंबरी नाही, नाट्यमय चढउतारांनी भरलेली सनसनाटी आत्मकथा नाही; उलट ती शांत, सखोल आणि अंतर्मुख करणारी जीवनकथा आहे, जी हळूहळू वाचकाच्या मनात उतरते.
डॉ. प्रकाश आमटे यांचे आयुष्य हे स्वतःमध्येच एक प्रेरणादायी प्रवास आहे. वडील बाबा आमटे यांच्याकडून मिळालेली सेवा, त्याग आणि मानवतेची शिकवण त्यांनी केवळ जपली नाही, तर आपल्या आयुष्यात कृतीत उतरवली. जंगलातील आदिवासींसाठी वैद्यकीय सेवा देताना स्वतःच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष होणे, हे त्यांच्या जीवनाचे एक अपरिहार्य अंग होते. जून 2022 मध्ये हेरी सेल ल्यूकेमियासारख्या दुर्मिळ आणि गंभीर आजाराचे निदान झाले, तेव्हा हा संघर्ष वैयक्तिक पातळीवर अधिक तीव्र झाला. मात्र पुस्तकात हा आजार ‘शत्रू’ म्हणून उभा राहत नाही; तो आयुष्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन अधिक खोल करणारा अनुभव म्हणून समोर येतो.
पुस्तकाची मोठी ताकद म्हणजे त्याची प्रामाणिकता. डॉ. आमटे यांची भीती, अनिश्चितता, उपचारांमधील शारीरिक-मानसिक थकवा यांचे वर्णन कुठेही अतिरेकी न होता अत्यंत संयतपणे येते. त्याचवेळी, सेवाभाव, रुग्णांशी असलेले नाते, सहकाऱ्यांचा आधार आणि कुटुंबाचा स्नेह हे सर्व घटक त्यांच्या लढ्याला अर्थ देतात. त्यामुळे ही कथा केवळ ‘विजयाची’ न राहता ‘स्वीकाराची’ आणि ‘जाणीवेची’ कथा बनते.
अमित कोहली यांचे भाषांतर हे या पुस्तकाचे दुसरे मोठे वैशिष्ट्य आहे. मूळ इंग्रजी आत्मकथनाचे मराठी रूपांतर करताना त्यांनी शब्दशः अनुवाद न करता भावार्थ, संवेदनशीलता आणि सांस्कृतिक संदर्भ यांचा सुंदर समतोल साधला आहे. भाषा साधी, प्रवाही आणि वाचकाला जवळ घेणारी आहे. वैद्यकीय संदर्भ असतानाही पुस्तक कुठेही क्लिष्ट वाटत नाही; उलट ते सर्वसामान्य वाचकालाही सहज समजेल अशा पद्धतीने मांडले आहे.
पुस्तक वाचताना जाणवते की हा विजय केवळ ल्यूकेमियावर मिळवलेला वैद्यकीय विजय नाही. हा विजय आहे परिस्थितींवर मात करण्याचा, अहंकार गळून पडण्याचा, आणि आयुष्याला जसे आहे तसे स्वीकारण्याचा. डॉ. आमटे यांची जीवनदृष्टी — “सेवा हेच जीवन” — आजच्या आत्मकेंद्रित काळात वाचकाला थांबून विचार करायला भाग पाडते.
ल्यूकेमियावर विजय हे पुस्तक आजाराशी झुंज देणाऱ्यांसाठी आशेचा किरण आहे, सेवाभावाने जगणाऱ्यांसाठी प्रेरणास्थान आहे आणि सर्वसामान्य वाचकासाठी आयुष्याकडे अधिक करुणा, कृतज्ञता आणि समजूतदारपणे पाहण्याची शिकवण देणारे आहे. हे पुस्तक संपल्यावर वाचकाच्या मनात एक शांतता उरते — आणि कदाचित स्वतःच्या आयुष्याकडे नव्या नजरेने पाहण्याची इच्छा देखील.
